در عقاید و برخی مناسك اسلامی، غیر از بدعتهایی كه بوجود آمده، برداشتهای ناصحیحی نیز وجود دارد.
از جمله عقایدی كه نشات گرفته از برداشتهای غلط می‌باشد، مسئله‌ی صلوات بر پیامبر(ص) و آل او است.
فرق مختلف اسلامی غالبا در این عقیده (صلوات بر پیامبر)متفق‌القول هستند و اكثرا از جمله‌أی به این مضمون استفاده می‌كنند: «اللهم صل علی محمد و آل محمد».
شیعیان برای این جمله، خواصی معنوی قایلند و استفاده از آن را برای «ذكر»، دارای ثوابها و اثرات مختلف می‌دانند. اهل تسنن چنین عقیده‌أی ندارند و تنها در نماز یا خطابه‌ها از این جمله استفاده می‌كنند. (البته برخی از فرق اهل سنت جمله‌أی را كه به كار می‌برند كمی متفاوت است و غالبا چنین می‌گویند:«اللهم صل علی محمد و علی آل محمد كما صلیت علی ابراهیم و علی آل ابراهیم انك حمید مجید»). در هر صورت گذشته از تفاوتهایی جزیی كه در جمله‌ی مورد بحث وجود دارد، عقیده بر صلوات فرستادن بر پیامبر(ص) در بین مسلمین امری اجماعی است.
این اعتقاد كه جزیی از مناسك اسلامی شده برداشتی غلط از یك آیه‌‌ی قرآن می‌باشد، آنجا كه می‌فرماید:«ان الله و ملائكته یصلون علی النبی، یا ایها الذین آمنوا صلوا علیه و سلموا تسلیما»(احزاب-56) یعنی:«بدرستی كه خدا و ملائكه‌ی او بر پیامبر صلوات فرستادند، أی كسانی كه ایمان آورده‌اید صلوات بر او بفرستید و تسلیمش باشید». این معنی، یك معنی تحت‌الفظی است و البته مفهوم دقیق آیه را نمی‌رساند. اما از همین معنی ناقص نیز می‌توان به اختلاف عمل با دستور این آیه پی برد.
این آیه صراحت دارد به اینكه، هم خدا و هم ملائكه‌ی او بر پیامبر(ص) صلوات فرستادند؛ اما ایمان آورندگان به عوض آنكه خود صلوات بفرستند، از خدا می‌خواهند تا بر پیامبر(ص) صلوات بفرستد!!«اللهم صل علی محمد» و حال آنكه خدا می‌فرماید كه این كار را من كرده‌ام؛ هم من و هم ملائكه‌ی من. شما این كار را انجام دهید. ولی باز مسلمین می‌گویند:«اللهم صل» خدایا تو بفرست.
این اشتباه از آنجا ناشی شده كه «صلوات» را به معنی «رحمت» گرفته‌اند و علماء دینی چنین تفسیر می‌كنند كه:«چون بشر قادر به فرستادن رحمت بر كسی نیست و این امر تنها در ید قدرت الهی است، بنابراین باید از خداوند خواست تا بر پیامبرش(ص) رحمت بفرستد و نازل كند». این تفسیر توجیه گونه دارای اشكالات اساسی است.
اولا: خداوند در ایه‌أی فرموده:«لایكلف الله نفسا الا وسعها»(بقره-286) یعنی «خداوند كاری را كه در توان كسی نباشد تكلیف نمی‌كند» و حال آنكه طبق تعبیر علماء، آیه‌ی مورد بحث بر مومنین كاری را خارج از توانشان تكلیف كرده و از آنان عملی را خواستار شده كه در وسعشان نیست، به این ترتیب مفسرین محترم تنها تناقض در قرآن را اثبات نموده‌اند.
دوما: كلمه‌ی «صلوات» در این آیه اصلا به معنی «رحمت» نیست؛ بلكه به معنی «درود» و «تایید» است.
سوما: آیه‌ی بعدی (57-احزاب) كسانی كه به مخالفت و عصیان نمودن در مقابل پیامبر برمی‌خیزند را مورد توجه قرار داده و آنان را توبیخ می‌كند. بنابراین با توجه به آیه‌ی ماقبل، مشخص می‌شود كه منظور از صلوات، تایید است، زیرا در آیه بعدی سخن از مخالفت و آزار را به میان می‌آورد.
اگر معتقد باشیم كه خداوند همانگونه كه فرموده، كاری خارج از توان انسان تكلیف نمی‌كند و دستورش را نمی‌دهد؛ بنابراین به این نتیجه می‌رسیم كه دستوری كه در آیه‌ی مزبور داده شده باید در توان انسان باشد. به این معنی كه خداوند از مومنین می‌خواهد كه پیامبر(ص) را در رسالتش تایید كرده و از او حمایت كنند و تسلیم فرمانش باشند. نه آنكه جمله‌أی را بسازند و ورد زبان كنند؛ آن هم با اشتباهی فاحش كه بگویند «اللهم صل … » در صورتی كه خداوند و ملائكه‌ی او پیشتر آن كار را كرده‌اند.
آیه‌ی مزبور از مومنین می‌خواهد كه پیامبر را تایید و حمایت عملی كنند و این امر از انتهای آیه هویداست زیرا كه فرموده «سلموا تسلیما» تسلیم و فرمانبردار بودن امری عملی است نه گفتاری. از این رو است كه بعد از آنكه می‌فرماید «صلوا علیه» بلافاصله «وسلموا تسلیما» را به كار برده است. یعنی دو دستور عملی؛ یكی تایید و حمایت و دیگری فرمانبرداری از پیامبر(ص) بر اساس اعتقاد قلبی.
اگر قایل شویم كه این آیه به دو امر دستور داده؛ یكی گفتاری یعنی تایید لفظی «صلوا علیه» و دیگری فرمانبرداری‌ی عملی «سلموا تسلیما» آنگاه اشكال در انجام دستور گفتاری پیش می‌اید. زیرا اگر قرار باشد كه تایید پیامبر(ص) لفظی باشد؛ بیان جمله‌ی «اللهم صل علی محمد» جمله‌أی غلط است و بجای آن باید گفت «اصلی علی محمد» یعنی «درود می‌فرستم یا تایید می‌كنم محمد را» به این شكل چنانچه دستور به گفتار باشد، صحیح عمل شده. نه آنكه این كار را به خداوند حواله كرد و از او خواست.
گذشته از این مطلب در آیه‌ی مزبور سخن از صلوات(تایید و حمایت) پیامبر(ص) به میان آمده و حرفی از «آل» پیامبر یا صحابه‌ی او زده نشده است. بنابراین دنباله‌ی صلوات، «و آل محمد» یا «و آله و صحبه» كه اهل سنت بكار می‌برند، ساختگی و من‌درآوردی است. زیرا دستوری در این مورد داده نشده است.
الهی قمشه‌أی در ترجمه خود آیه‌ی مورد بحث را اینگونه ترجمه كرده:«خدا و فرشتگانش به روان پاك این پیامبر درود می‌فرستند، شما هم أی اهل ایمان بر او صلوات و درود فرستید و با تعظیم و اجلال بر او سلام گویید». هرچند كه استاد الهی قمشه‌أی در ترجمه‌ی خود «صلوات» را «درود» ترجمه كرده، ولی ظاهرا خود نیز متوجه‌ی معنی آیه نشده است، چنانكه می‌بینیم در ترجمه‌ی این آیه كلماتی را استفاده كرده كه اصلا در آیه وجود ندارد مانند: «روان پاك»؛ و قسمت دوم آیه، كه دستور به مومنین است را خلاف واقع ترجمه نموده است زیرا «وسلموا تسلیما» را «با تعظیم و اجلال بر او سلام گویید» ترجمه كرده است. در صورتی كه «وسلموا تسلیما» به معنی «تسلیم شدن از روی عقیده است» و اصلا به معنی سلام كردن نیست. زیرا سلام كردن شرایط خود را دارد كه در مبحثی دیگر به آن خواهم پرداخت.
در هر صورت جمله‌أی كه به صلوات بر پیامبر(ص) معروف شده برداشت غلطی از آیه‌ی 56 سوره‌ی احزاب است و اگر قرار باشد صلوات را به گفتار بیان كرد همانگونه كه گذشت باید گفت:«اصلی علی محمد»